فرهنگ اصطلاحات پاتولوژی
فرهنگ اصطلاحات پاتولوژی انگلیسی به فارسی
واژهنامه کاربردی برای دانشجویان، کارکنان آزمایشگاه و بیماران
این واژهنامه شامل اصطلاحات پرکاربرد پاتولوژی است. تعریف هر اصطلاح، معنای رایج آن را بیان میکند؛ اما معنای دقیق برخی واژهها ممکن است بر اساس نوع نمونه و اندام متفاوت باشد.
بخش اول: اصطلاحات پایه
| اصطلاح انگلیسی | معادل فارسی | توضیح |
|---|---|---|
| Pathology | پاتولوژی | علم بررسی بیماریها |
| Pathologist | متخصص پاتولوژی | پزشک متخصص تشخیص بیماری بر اساس نمونهها |
| Histopathology | آسیبشناسی بافتی | بررسی میکروسکوپی بافت |
| Cytopathology | آسیبشناسی سلولی | بررسی سلولهای منفرد یا گروههای سلولی |
| Surgical Pathology | پاتولوژی جراحی | بررسی نمونههای بافتی حاصل از جراحی یا بیوپسی |
| Molecular Pathology | پاتولوژی مولکولی | بررسی تغییرات مولکولی مرتبط با بیماری |
| Specimen | نمونه | بافت، سلول یا مایع ارسالی |
| Biopsy | بیوپسی | نمونهبرداری از بافت |
| Excision | برداشت کامل یا جراحی ضایعه | برداشت بافت یا ضایعه |
| Incision | برش | برش بافت؛ در نمونهبرداری، ممکن است به برداشت بخشی از ضایعه اشاره کند |
| Aspiration | آسپیراسیون | برداشت سلول یا مایع با مکش |
| Fine Needle Aspiration | آسپیراسیون با سوزن ظریف | روش تهیه نمونه سلولی |
| Core Needle Biopsy | نمونهبرداری با سوزن ضخیم | برداشت قطعهای از بافت |
| Fixation | تثبیت | حفظ ساختار نمونه |
| Formalin | فرمالین | ماده رایج برای تثبیت بافت |
| Embedding | قالبگیری بافت | قرار دادن بافت در محیط مناسب برای برش |
| Sectioning | برشگیری | تهیه برشهای نازک بافتی |
| Staining | رنگآمیزی | رنگ کردن ساختارهای بافت برای بررسی |
| H&E | هماتوکسیلین و ائوزین | رنگآمیزی معمول بافتشناسی |
| Gross Examination | بررسی ماکروسکوپی | بررسی ظاهری نمونه |
| Microscopic Examination | بررسی میکروسکوپی | بررسی زیر میکروسکوپ |
| Final Diagnosis | تشخیص نهایی | نتیجه اصلی گزارش |
| Microscopic Description | توصیف میکروسکوپی | شرح یافتههای زیر میکروسکوپ |
| Gross Description | توصیف ماکروسکوپی | شرح ظاهر و اندازه نمونه |
| Addendum | گزارش تکمیلی | اطلاعات اضافهشده به گزارش اولیه |
| Second Opinion | نظر دوم تخصصی | بررسی مجدد توسط متخصص دیگر |
بخش دوم: اصطلاحات مربوط به ضایعات و رشد سلولی
| اصطلاح انگلیسی | معادل فارسی | توضیح |
|---|---|---|
| Lesion | ضایعه | تغییر غیرطبیعی در بافت |
| Mass | توده | تجمع یا رشد قابل تشخیص بافت |
| Nodule | ندول | توده کوچک یا گرهمانند |
| Tumor | تومور | توده یا رشد غیرطبیعی |
| Neoplasm | نئوپلاسم | رشد غیرطبیعی سلولی |
| Neoplasia | نئوپلازی | فرایند ایجاد رشد نئوپلاستیک |
| Benign | خوشخیم | فاقد ویژگیهای بدخیمی |
| Malignant | بدخیم | دارای ویژگیهای سرطان |
| Hyperplasia | هیپرپلازی | افزایش تعداد سلولها |
| Hypertrophy | هیپرتروفی | افزایش اندازه سلولها |
| Metaplasia | متاپلازی | جایگزینی یک نوع سلول بالغ با نوع دیگر |
| Dysplasia | دیسپلازی | اختلال در رشد و بلوغ سلولی |
| Atypia | آتیپی | ظاهر غیرمعمول سلولها |
| Anaplasia | آناپلازی | کاهش یا از دست رفتن تمایز |
| Atrophy | آتروفی | کاهش اندازه سلول، بافت یا اندام |
| Hyperchromasia | هایپرکروماتازی | تیرگی بیشتر هسته در رنگآمیزی |
| Pleomorphism | پلئومورفیسم | تنوع غیرطبیعی در شکل و اندازه سلولها |
| Nuclear Atypia | آتیپی هستهای | تغییرات غیرمعمول هسته |
| Nucleolus | هستک | ساختار داخل هسته |
| Prominent Nucleoli | هستکهای برجسته | هستکهای واضح و برجسته |
| Mitotic Figure | شکل میتوزی | نمای سلول در حال تقسیم |
| Mitotic Activity | فعالیت میتوزی | میزان تقسیم سلولی |
| Atypical Mitosis | میتوز غیرطبیعی | تقسیم سلولی با شکل غیرمعمول |
| Necrosis | نکروز | مرگ سلولی و بافتی |
| Apoptosis | آپوپتوز | مرگ برنامهریزیشده سلولی |
| Fibrosis | فیبروز | افزایش بافت همبند و کلاژن |
| Calcification | کلسیفیکاسیون | رسوب نمکهای کلسیم در بافت |
| Hemorrhage | خونریزی | خروج خون از عروق |
| Edema | ادم | تجمع غیرطبیعی مایع در بافت |
| Infiltration | نفوذ | ورود سلولها یا مواد به بافت |
| Proliferation | تکثیر | افزایش تعداد سلولها |
| Differentiation | تمایز | میزان شباهت سلولها به بافت طبیعی |
| Well-differentiated | با تمایز خوب | شباهت بیشتر به بافت مبدأ |
| Moderately differentiated | با تمایز متوسط | شباهت متوسط به بافت مبدأ |
| Poorly differentiated | با تمایز ضعیف | شباهت کمتر به بافت مبدأ |
| Undifferentiated | بدون تمایز مشخص | فقدان ویژگیهای تمایزی قابل تشخیص |
بخش سوم: انواع تومورها و سرطانها
| اصطلاح انگلیسی | معادل فارسی | توضیح |
|---|---|---|
| Cancer | سرطان | گروهی از بیماریهای بدخیم |
| Carcinoma | کارسینوم | بدخیمی با منشأ یا تمایز اپیتلیالی |
| Adenocarcinoma | آدنوکارسینوم | کارسینوم با تمایز غدهای |
| Squamous Cell Carcinoma | کارسینوم سلول سنگفرشی | سرطان با تمایز سنگفرشی |
| Basal Cell Carcinoma | کارسینوم سلول بازال | نوعی سرطان پوست |
| Urothelial Carcinoma | کارسینوم اوروتلیال | بدخیمی اپیتلیوم ادراری |
| Sarcoma | سارکوم | بدخیمی با منشأ مزانشیمی |
| Liposarcoma | لیپوسارکوم | بدخیمی با تمایز چربی |
| Leiomyosarcoma | لیومیوسارکوم | بدخیمی با تمایز عضله صاف |
| Rhabdomyosarcoma | رابدومیوسارکوم | بدخیمی با تمایز عضله اسکلتی |
| Osteosarcoma | استئوسارکوم | بدخیمی استخوانساز |
| Chondrosarcoma | کندروسارکوم | بدخیمی بافت غضروفی |
| Lymphoma | لنفوم | بدخیمی سلولهای لنفوئیدی |
| Hodgkin Lymphoma | لنفوم هوچکین | یکی از گروههای اصلی لنفوم |
| Non-Hodgkin Lymphoma | لنفوم غیرهوچکین | گروهی از لنفومهای دیگر |
| Leukemia | لوسمی | بدخیمی سلولهای خونساز |
| Melanoma | ملانوما | بدخیمی سلولهای ملانوسیت |
| Mesothelioma | مزوتلیوما | تومور با منشأ مزوتلیالی |
| Papilloma | پاپیلوما | ضایعه با الگوی رشد پاپیلاری؛ اغلب خوشخیم |
| Adenoma | آدنوم | تومور معمولاً خوشخیم با تمایز غدهای |
| Polyp | پولیپ | برجستگی مخاطی؛ ماهیت آن متغیر است |
| Cyst | کیست | حفره یا ساختار کیسهمانند |
| Hamartoma | هامارتوم | رشد نامنظم اجزای بالغ همان بافت |
| Choristoma | کوریستوما | وجود بافت بالغ طبیعی در محل غیرمعمول |
| Carcinoma in situ | کارسینوم درجا | ضایعه بدخیم بدون تهاجم به بافت زیرین طبق معیارهای مربوط |
| Invasive Carcinoma | کارسینوم مهاجم | کارسینوم دارای تهاجم به بافت |
| Metastatic Tumor | تومور متاستاتیک | توموری که در محل ثانویه ایجاد یا شناسایی شده است |
| Primary Tumor | تومور اولیه | تومور در محل آغاز بیماری |
| Secondary Tumor | تومور ثانویه | تومور ناشی از گسترش از محل اولیه، در زمینه مناسب |
بخش چهارم: تهاجم و گسترش بیماری
| اصطلاح انگلیسی | معادل فارسی | توضیح |
|---|---|---|
| Invasion | تهاجم | گسترش به بافتهای مجاور |
| Stromal Invasion | تهاجم استرومایی | نفوذ تومور به بافت همبند پشتیبان |
| Basement Membrane | غشای پایه | لایه ساختاری زیر اپیتلیوم |
| Lymphovascular Invasion | تهاجم لنفاویـعروقی | حضور تومور در فضاهای عروقی یا لنفاوی |
| Perineural Invasion | تهاجم اطراف عصب | درگیری اطراف یا امتداد ساختار عصبی |
| Metastasis | متاستاز | انتشار به محل دیگر |
| Lymph Node Metastasis | متاستاز غدد لنفاوی | وجود تومور در غدد لنفاوی |
| Distant Metastasis | متاستاز دوردست | انتشار به اندام یا محل دور از تومور اولیه |
| Tumor Deposit | رسوب توموری | کانون جداگانه تومور در محل تعریفشده توسط معیارهای مربوط |
| Tumor Budding | جوانهزنی تومور | سلولهای منفرد یا گروههای کوچک در لبه تهاجمی |
| Extracapsular Extension | گسترش خارج کپسول | عبور تومور از کپسول غده لنفاوی در زمینه مربوط |
| Sentinel Lymph Node | غده لنفاوی نگهبان | غده یا غدد نخستین در مسیر تخلیه لنفاوی |
| Micrometastasis | میکرومتاستاز | کانون کوچک متاستاتیک بر اساس معیارهای اختصاصی |
| Isolated Tumor Cells | سلولهای توموری منفرد | تعداد بسیار کمی از سلولهای تومور در محل بررسیشده |
بخش پنجم: درجه، مرحله و پیشآگهی
| اصطلاح انگلیسی | معادل فارسی | توضیح |
|---|---|---|
| Grade | درجه تومور | ارزیابی ویژگیهای میکروسکوپی |
| Stage | مرحله بیماری | میزان گسترش سرطان |
| TNM | سامانه T، N و M | روش مرحلهبندی بسیاری از سرطانها |
| Primary Tumor (T) | تومور اولیه | ارزیابی اندازه یا گسترش موضعی |
| Regional Lymph Nodes (N) | غدد لنفاوی منطقهای | ارزیابی درگیری غدد لنفاوی |
| Distant Metastasis (M) | متاستاز دوردست | ارزیابی انتشار دوردست |
| Prognosis | پیشآگهی | برآورد سیر احتمالی بیماری |
| Prognostic Factor | عامل پیشآگهی | ویژگی مرتبط با سیر بیماری |
| Predictive Biomarker | نشانگر پیشبینیکننده پاسخ | شاخص مرتبط با احتمال پاسخ به درمان |
| Recurrence | عود | بازگشت بیماری |
| Local Recurrence | عود موضعی | بازگشت در محل اولیه یا ناحیه نزدیک |
| Residual Disease | بیماری باقیمانده | وجود بیماری پس از درمان یا جراحی |
| Complete Resection | برداشت کامل | برداشت ضایعه با معیارهای مربوط |
| Treatment Response | پاسخ به درمان | میزان تغییر بیماری پس از درمان |
| Regression | پسرفت | کاهش یا عقبنشینی تغییرات بیماری |
| Tumor Burden | بار توموری | میزان یا حجم بیماری بر اساس معیار مربوط |
بخش ششم: حاشیههای جراحی
| اصطلاح انگلیسی | معادل فارسی | توضیح |
|---|---|---|
| Surgical Margin | حاشیه جراحی | لبه نمونه برداشتهشده |
| Negative Margin | حاشیه منفی | نبود تومور در سطح حاشیه بررسیشده |
| Positive Margin | حاشیه مثبت | وجود تومور در سطح حاشیه |
| Clear Margin | حاشیه عاری از تومور | اصطلاح رایج برای حاشیه منفی |
| Close Margin | حاشیه نزدیک | فاصله کم تومور تا حاشیه |
| Deep Margin | حاشیه عمقی | لبه عمقی نمونه |
| Peripheral Margin | حاشیه محیطی | لبه جانبی یا محیطی نمونه |
| Proximal Margin | حاشیه پروگزیمال | حاشیه نزدیکتر به مبدأ آناتومیک |
| Distal Margin | حاشیه دیستال | حاشیه دورتر از مبدأ آناتومیک |
| Radial Margin | حاشیه شعاعی | حاشیه محیطی مشخص در برخی نمونههای جراحی |
| Distance to Margin | فاصله تا حاشیه | فاصله اندازهگیریشده تومور تا لبه نمونه |
بخش هفتم: اصطلاحات ایمونوهیستوشیمی
| اصطلاح | معادل یا توضیح فارسی | کاربرد کلی |
|---|---|---|
| IHC | ایمونوهیستوشیمی | شناسایی پروتئینها در بافت |
| ER | گیرنده استروژن | ارزیابی در برخی تومورها، بهویژه سرطان پستان |
| PR | گیرنده پروژسترون | ارزیابی گیرنده هورمونی |
| HER2 | گیرنده ۲ فاکتور رشد اپیدرمی انسانی | نشانگر زیستی و درمانی در برخی سرطانها |
| Ki-67 | شاخص تکثیر سلولی | ارزیابی فعالیت تکثیری |
| TTF-1 | فاکتور رونویسی تیروئیدی ۱ | کمک به طبقهبندی برخی تومورها |
| Napsin A | نپسین A | نشانگر کاربردی در برخی تومورها، از جمله برخی آدنوکارسینومهای ریه |
| PAX8 | فاکتور رونویسی PAX8 | کمک به ارزیابی برخی تومورهای کلیه، تیروئید و دستگاه تناسلی زنان |
| CD3 | نشانگر سلولهای T | ارزیابی جمعیتهای لنفوسیتی T |
| CD20 | نشانگر سلولهای B | ارزیابی جمعیتهای لنفوسیتی B |
| CD45 | آنتیژن لکوسیتی مشترک | کمک به شناسایی منشأ خونساز |
| CDX2 | فاکتور رونویسی CDX2 | کمک به بررسی تمایز رودهای |
| GATA3 | فاکتور رونویسی GATA3 | کاربرد در برخی تومورهای پستان و دستگاه ادراری |
| p40 | نشانگر تمایز سنگفرشی | کمک به شناسایی تمایز سنگفرشی |
| p63 | پروتئین p63 | کاربرد در بررسی برخی تومورها و سلولها |
| p53 | پروتئین تنظیمکننده چرخه سلولی | ارزیابی الگوی بیان در زمینههای مشخص |
| MMR | ترمیم عدم تطابق DNA | ارزیابی پروتئینهای ترمیم DNA |
| MLH1 | پروتئین ترمیم DNA | بخشی از سامانه MMR |
| PMS2 | پروتئین ترمیم DNA | بخشی از سامانه MMR |
| MSH2 | پروتئین ترمیم DNA | بخشی از سامانه MMR |
| MSH6 | پروتئین ترمیم DNA | بخشی از سامانه MMR |
| PD-L1 | لیگاند مرگ برنامهریزیشده ۱ | نشانگر مورد استفاده در برخی تصمیمهای درمانی |
| Synaptophysin | سیناپتوفیزین | نشانگر تمایز نورواندوکرین |
| Chromogranin A | کروموگرانین A | نشانگر مورد استفاده در بررسی تمایز نورواندوکرین |
| CD117 / KIT | نشانگر KIT | کاربرد در بررسی برخی تومورها، از جمله GIST |
| DOG1 | نشانگر DOG1 | کاربرد در بررسی تومورهای استرومایی دستگاه گوارش |
| S100 | پروتئین S100 | نشانگر با کاربردهای متعدد در بررسی بافتها و تومورها |
| SOX10 | فاکتور رونویسی SOX10 | کاربرد در بررسی برخی تومورهای ملانوسیتی و عصبی |
نکته: هیچیک از نشانگرهای بالا نباید بدون توجه به الگوی رنگپذیری، مورفولوژی و زمینه بالینی بهتنهایی تفسیر شود.
بخش هشتم: آزمایشهای مولکولی
| اصطلاح انگلیسی | معادل فارسی | توضیح |
|---|---|---|
| Molecular Testing | آزمایش مولکولی | بررسی تغییرات ژنتیکی یا مولکولی |
| Mutation | جهش | تغییر در توالی DNA |
| Gene Amplification | تکثیر ژن | افزایش تعداد نسخههای ژن |
| Gene Deletion | حذف ژن | از دست رفتن بخشی از ماده ژنتیکی |
| Translocation | جابهجایی کروموزومی | جابهجایی قطعات کروموزومی |
| Rearrangement | بازآرایی ژنتیکی | تغییر در آرایش بخشهای ژنتیکی |
| PCR | واکنش زنجیرهای پلیمراز | تکثیر بخش مشخصی از DNA |
| RT-PCR | واکنش زنجیرهای پلیمراز پس از رونویسی معکوس | روش بررسی RNA از طریق تبدیل به DNA مکمل |
| FISH | هیبریداسیون درجا با فلورسانس | بررسی تغییرات ژنتیکی در سلولها |
| ISH | هیبریداسیون درجا | شناسایی توالیهای هدف در بافت |
| NGS | توالییابی نسل جدید | بررسی گسترده توالیهای ژنتیکی |
| Sequencing | توالییابی | تعیین ترتیب نوکلئوتیدها |
| Biomarker | نشانگر زیستی | شاخص قابل اندازهگیری |
| Targeted Therapy | درمان هدفمند | درمان بر اساس هدف زیستی یا مولکولی |
| Gene Fusion | همجوشی ژنی | اتصال بخشهایی از ژنها در یک رویداد ژنتیکی |
| Microsatellite Instability (MSI) | ناپایداری ریزماهوارهای | شاخصی مرتبط با اختلالات مشخص ترمیم DNA |
| Tumor Mutational Burden (TMB) | بار جهشی تومور | برآورد تعداد جهشها بر اساس روش آزمایش |
بخش نهم: اصطلاحات التهاب و عفونت
| اصطلاح انگلیسی | معادل فارسی | توضیح |
|---|---|---|
| Inflammation | التهاب | پاسخ بافت به آسیب یا محرک |
| Acute Inflammation | التهاب حاد | التهاب با شروع نسبتاً سریع |
| Chronic Inflammation | التهاب مزمن | التهاب طولانیمدت |
| Granuloma | گرانولوم | تجمع سازمانیافته سلولهای التهابی |
| Granulomatous Inflammation | التهاب گرانولوماتوز | التهاب همراه با تشکیل گرانولوم |
| Suppurative Inflammation | التهاب چرکی | التهاب همراه با تجمع چرک |
| Abscess | آبسه | تجمع موضعی چرک |
| Fibrosis | فیبروز | افزایش بافت همبند |
| Granulation Tissue | بافت گرانولاسیون | بافت در حال ترمیم |
| Organism | میکروارگانیسم | عامل زیستی، مانند باکتری یا قارچ |
| Bacteria | باکتریها | گروهی از میکروارگانیسمها |
| Fungi | قارچها | گروهی از عوامل عفونی |
| Viral Cytopathic Effect | اثر سیتوپاتیک ویروسی | تغییرات سلولی ناشی از ویروس |
| Foreign Body Reaction | واکنش جسم خارجی | پاسخ بافت به ماده خارجی |
| Giant Cell | سلول غولآسا | سلول بزرگ، گاه حاصل ادغام چند سلول |
| Reactive Changes | تغییرات واکنشی | تغییرات ناشی از التهاب یا ترمیم |
| Ulceration | زخمشدگی | از بین رفتن سطح پوششی بافت |
| Erosion | فرسایش | آسیب سطحی بافت |
| Chronic Active Inflammation | التهاب مزمن فعال | التهاب مزمن همراه با مؤلفه فعال |
| Dysplasia-associated Lesion | ضایعه همراه با دیسپلازی | ضایعهای که تغییرات دیسپلاستیک دارد |
بخش دهم: اصطلاحات نتیجه و میزان اطمینان تشخیصی
| اصطلاح انگلیسی | معادل فارسی | توضیح |
|---|---|---|
| Positive | مثبت | شناسایی ویژگی مورد بررسی |
| Negative | منفی | شناسایی نشدن ویژگی مورد بررسی |
| Equivocal | مبهم یا مرزی | نتیجهای که تفسیر قطعی ندارد |
| Indeterminate | نامشخص | نتیجه غیرقطعی |
| Suspicious for | مشکوک به | یافتههای مطرحکننده یک بیماری |
| Consistent with | سازگار با | یافتهها با یک تشخیص همخوانی دارند |
| Suggestive of | مطرحکننده | یافتهها احتمال یک تشخیص را مطرح میکنند |
| Diagnostic of | تشخیصی برای | یافتهها طبق معیار مربوط برای تشخیص کافیاند |
| Cannot Exclude | نمیتوان رد کرد | بیماری با اطمینان کافی قابل رد نیست |
| No Evidence of | شواهدی از … مشاهده نشد | ویژگی موردنظر شناسایی نشده است |
| Not Identified | شناسایی نشد | ویژگی موردنظر مشاهده نشده است |
| Inadequate | ناکافی | نمونه یا اطلاعات برای هدف موردنظر کافی نیست |
| Insufficient Tissue | بافت ناکافی | مقدار بافت برای بررسی کافی نیست |
| Limited Sample | نمونه محدود | محدودیت در ارزیابی به دلیل نوع یا مقدار نمونه |
| Pending | در انتظار نتیجه | بررسی هنوز تکمیل نشده است |
| Deferred Diagnosis | تشخیص به تعویق افتاده | تشخیص نهایی نیازمند اطلاعات بیشتر است |
| Differential Diagnosis | تشخیص افتراقی | فهرست احتمالات تشخیصی |
| Correlation Recommended | تطبیق نتایج توصیه میشود | نیاز به بررسی همراه با اطلاعات بالینی یا تصویربرداری |
| Clinicopathological Correlation | تطبیق بالینیـپاتولوژیک | ارزیابی مشترک یافتههای بالینی و پاتولوژی |
| Repeat Biopsy | نمونهبرداری مجدد | برداشت نمونه جدید |
| Review of Slides | بازبینی اسلایدها | بررسی مجدد لامهای میکروسکوپی |
بخش یازدهم: مخففهای پرکاربرد
| مخفف | شکل کامل انگلیسی | توضیح فارسی |
|---|---|---|
| H&E | Hematoxylin and Eosin | رنگآمیزی معمول بافتشناسی |
| IHC | Immunohistochemistry | ایمونوهیستوشیمی |
| FNA | Fine Needle Aspiration | آسپیراسیون با سوزن ظریف |
| FNAC | Fine Needle Aspiration Cytology | بررسی سلولی نمونه آسپیراسیون |
| FFPE | Formalin-Fixed Paraffin-Embedded | بافت تثبیتشده با فرمالین و قالبگیریشده در پارافین |
| ER | Estrogen Receptor | گیرنده استروژن |
| PR | Progesterone Receptor | گیرنده پروژسترون |
| HER2 | Human Epidermal Growth Factor Receptor 2 | گیرنده ۲ فاکتور رشد اپیدرمی انسانی |
| Ki-67 | Ki-67 Proliferation Marker | نشانگر تکثیر سلولی |
| ISH | In Situ Hybridization | هیبریداسیون درجا |
| FISH | Fluorescence In Situ Hybridization | هیبریداسیون درجا با فلورسانس |
| PCR | Polymerase Chain Reaction | واکنش زنجیرهای پلیمراز |
| NGS | Next-Generation Sequencing | توالییابی نسل جدید |
| TNM | Tumor, Node, Metastasis | سامانه مرحلهبندی سرطان |
| CAP | College of American Pathologists | کالج پاتولوژیستهای آمریکا |
| WHO | World Health Organization | سازمان جهانی بهداشت |
| ICCR | International Collaboration on Cancer Reporting | همکاری بینالمللی در گزارشدهی سرطان |
| MSI | Microsatellite Instability | ناپایداری ریزماهوارهای |
| MMR | Mismatch Repair | سامانه ترمیم عدم تطابق DNA |
| TMB | Tumor Mutational Burden | بار جهشی تومور |
| GIST | Gastrointestinal Stromal Tumor | تومور استرومایی دستگاه گوارش |
| CIS | Carcinoma in situ | کارسینوم درجا |
| LVI | Lymphovascular Invasion | تهاجم لنفاویـعروقی |
| PNI | Perineural Invasion | تهاجم اطراف عصب |
| LN | Lymph Node | غده لنفاوی |
بخش دوازدهم: اصطلاحاتی که نباید با یکدیگر اشتباه شوند
۱. Atypia و Malignancy
آتیپی یک ویژگی توصیفی سلولها است؛ بدخیمی یک تشخیص درباره ماهیت ضایعه است.
۲. Tumor و Cancer
تومور به توده یا رشد غیرطبیعی اشاره دارد؛ سرطان به بیماری بدخیم گفته میشود.
۳. Grade و Stage
Grade ویژگیهای میکروسکوپی تومور را توصیف میکند؛ Stage میزان گسترش بیماری را نشان میدهد.
۴. Invasion و Metastasis
Invasion به تهاجم موضعی اشاره دارد؛ Metastasis به گسترش به محل دیگر گفته میشود.
۵. Negative Margin و نبود قطعی بیماری
حاشیه منفی نشان میدهد که در سطح حاشیه بررسیشده سلولهای تومور مشاهده نشدهاند. این نتیجه بهتنهایی نبود قطعی بیماری در تمام بدن را ثابت نمیکند.
۶. Positive IHC و تشخیص سرطان
مثبت بودن یک نشانگر ایمونوهیستوشیمی لزوماً به معنای سرطان نیست؛ معنای آن به نشانگر و زمینه تشخیصی بستگی دارد.
۷. Precancerous و Cancer
ضایعه پیشسرطانی با افزایش خطر سرطان ارتباط دارد، اما لزوماً سرطان مهاجم نیست.
جمعبندی فرهنگ اصطلاحات
این فرهنگ برای آشنایی اولیه با واژگان پاتولوژی و مراجعه سریع به اصطلاحات طراحی شده است. برای تفسیر گزارش واقعی، باید اصطلاحات در کنار جمله کامل، نوع نمونه، محل برداشت و تشخیص نهایی بررسی شوند.

